کتاب صنایع دستی کهن ایران بخش 3
نمایشگاه آنلاین کاردستی سرا
نمایشگاه آنلاین کاردستی سرا
کتاب صنایع دستی کهن ایران بخش 3

کتاب صنایع دستی کهن ایران بخش 3

کتاب صنایع دستی کهن ایران بخش 3

مقاله زیر بخش سوم از کتاب صنایع دستی کهن ایران بخش 3 است که در سایت کاردستی سرا بررسی میکنیم . سعی میکنیم  در هر مقاله به بخش های مختلف کتاب صنایع دستی کهن ایران می پردازیم. برای مطالعه بخش های مختلف کتاب مذکور روی اینجا کلیک کنید. 

این طرز استفاده از آهن تا سال ۱۰۰۰ پیش از مسیح در ایران معمول نبود. با ورود قوم هند و اروپایی در هزارۀ اول پیش از میلاد به  ایران انجام گرفت می‌بینیم که استعمال آهن افزایش بسیار پیدا می کند گرچه نمی توان میان این دو امر را رابطه برقرار کرد مهاجرین تازه وارد از دشت‌های  شمالی ، در تپه سیلک، جایی که دو هزارسال پیش ازآن و جود داشت ،شهر جدیدی بنا کردند.

 با باروها و برج‌های مرتفع .این قوم به پرورش عسل و گاو همت گماشتند و میل کشاورزی در آنها روز به روز بیشتر می‌شد‌ در سال‌های بین ۱۹۳۳ تا  ۱۹۳۷ دو گورستان که نزدیکی این شهر جدید بود مورد بررسی و توجه خاص قرار گرفت.

 در گورستان اول که محققاً می‌توان آن را متعلق به ۱۲۰۰ تا100  پیش از مسیح دانست اشیا مفرغی فراوان مثل سلاح ابزار، زیور، دهنه ی اسب و مقداری زیورآلات نقره به دست آمد. 

از اشیای به خصوص قابل توجهی در اینجا یافت شد شمشیری بود که دسته و قبض و پشت آن از مفرغ ساخته شده و تیغه فولادی نازک آن روی مفرغ پرچ شده بود .

 

از گورستان دوم که متعلق به هزار سال پیش از مسیح است به غیر از مفرغ اشیای آهنی فراوانی نیز به دست آمد این اشیا به ویژه در مقابرتوانگران و ثروتمندان گذاشته می‌شد . به غیر از آلات و جنگ افزار های معمولی باستان‌شناسان در این گورستان چنگک های فولادینی می یافتند که با که با استادی تمام چکش‌کاری شده بودند، این چنکگ‌ها ظاهراً برای کباب کردن به کار برده می‌شدند .

طول هر کدام میان ۲۰ تا ۷۵ سانتیمتر است دسته این چنگک ها مجوف  و در آن چوب بلند ی قرار دارد. در یکی از گروه‌های قبرستان ساغر خمیرهای بیرون آمده که بی‌نظیر بوده و شبیه نوع ساغری است که گزنفون می نویسد ایرانیان اغلب آن را به کار می‌برند و در استوانه های آشوری نیز نشان داده شده است. به طوری که از روایات آشوریان برمی‌آید ایران در هزاره اول پیش از مسیح محل تهیه فلزات مختلف بود.

 

((استعمال روز افزون آهن در هزاره ی اول در بنیاد اقتصادی جامعه اثر بسیاری داشت گرچه هیتها (Hittite) و فرمانروایان میتانی(Mittani) در ۱۵۰۰ سال پیش از مسیح و مصری‌ها در سده ی چهارم پیش از مسیح آهن را می شناختند ولی این فلز تا قرن نهم و هفتم استعمال عمومی پیدا نکرد.

کاربرد ابزارهای جدید، مقدار تولید را بالا برد و این امر ناگزیر قیمت کالاها را بسیار کاهش داد .روش‌های نوین و مترقی کشاورزی زمین های بایر را زیر کشت آورد .منابع ثروتمند سنگ آهن ،کشور هایی را که تا آن تاریخ نقش کوچکی در بازرگانی جهانی ‌داشتند توانگر ساخت و این امر به ویژه در شمال ایران و کشورهای همسایه آن اثر گذاشت .تغییرات مهمی که استعمال روز افزون آهن از چین تا اسپانیا پدید آورد منجر به ظهور فعالیت شدید بازرگانی گردید و شکی نیست که ایران در این فعالیت ها سهم بسزایی داشته است.

ر.ج. فوربز از یونانیان  نقل می‌کند که کالیب ها (Chalybes)رعایای شاهان حتی در آسیای صغیر بین ۱۴۰۰ تا ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد طریقه غالگذاری آهن را متداول کردند و بدین ترتیب فولاد آب پذیر را اختراع کردند وبدین ترتیب فولاد آبپذیر را اختراع کردند .

نامه های مکشوفه از مصر نشان می‌دهد که ارمنستان در آن دوره تهیه کننده و فروشنده عمده آهن بود افول سلطنت هیتها که در 1100 سال پیش از مسیح روی داد. به عقیده فوربزسبب شد که آهنگران ارمنی و کالیبی  به کشورهای همسایه مهاجرت کنند بدین ترتیب پیشه  ی خود را در آن کشورها گسترش دادند.

پیدایش آهن و فولاد در شمال ایران در این دوره نیز ظاهراً نظریه فوربز را تأیید می‌کند. فوربز تمدن آهن را به دوره های زیر تقسیم می کند. البته ساختن اتفاقی ابزار آهنی جز این دوره‌ها نیست:

  •  ۱۹۰۰ تا ۱۴۰۰ پیش از مسیحیت ارمنستان

  •  ۱۴۰۰ تا ۱۲۰۰ پیش از مسیح کشور هیتها

  •  ۱۲۰۰ تا 1000 پیش از مسیح ایران ۱۲۰۰ تا ۷۰۰ پیش از مسیح مصر ۹۰۰ پیش از مسیح آسور

  •  ۶۰۰ پیش از مسیح هال اشتات (اروپای سلتی)

شاید وقت آن رسیده باشد که راجع به فولاد “هندی ، سریک، چینی و پارتی “که مورخین روم نوشته‌اند بحث کنیم پلینی( ۲۳ تا ۷۹ مسیحی) عقیده دارد که فولاد به اصطلاح “سریک” همان فولاد چینی است .اما فوربز عقیده دارد که این نوع فولاد در واقع فولاد هندی است از مرکز معروف گداز حیدرآباد به دست آمد .

شمش های ریخته گری فولاد به نام ووتز که قرنها در آنجا تولید می شد به قطر ۱۲.۵۰ و به ضخامت ۱.۲۵ سانتی‌متر بوده است این فولاد به بسیاری از کشورها صادر می گردید. پادشاهان هخامنشی این فولاد را ازهند  دریافت می کردند و گفته اند  که اسکندر کبیر سه تن ازاین   فولاد را از شاه هند دریافت و آن را تبدیل به ادوات جنگی و اسلحه کرد.

پلینی می‌گوید که رومی‌ها فولاد را از اکسو می های حبشه می‌خریدند و حبشی ها مبدأ اصلی آن را که در هند بوده بروز نمی دادند و قصدشان این بود که رومی‌ها تصور کنند فولاد مزبور از چین است که به زبان آنها سری کوم (Sericum) تلفظ شده و فولاد سریک(Seric) از همین کلمه مشتق شده است.

فوربز معتقد است “سریک “مربوط به  یک قبیله هندی است که نام آن چرس(Cheres) بوده است .فولاد هندی به عنوان یک قلم  صادراتی مهم از راه ایران به عربستان و سوریه رقت ، دمشق  نه تنها محل خرید و فروش فولاد هندی شد بلکه مرکز مهم تبدیل آن به اسلحه و ابزارهای صنعتی گردید .دیوکلسین امپراطور روم( ۲۴۵ – ۳۱۳ پس از مسیح )یک کارخانه  ی اسلحه سازی در دمشق برپا کرد که در سال ۱۳۹۹ میلادی توسط تیمور لنگ به سمرقند و خراسان انتقال یافت.

در نتیجه پژوهش های اخیر

 جوزف نیدام  راجع به قدمت صنعت آهن و فولاد در چین ناگزیر باید مقداری از اطلاعات قبلی خود را درباره آهن عوض کنیم .قبلاً عقیده داشتند که عنصر آهن با سلسله امپراطوری چو( ۱۰۳۰ – ۲۲۱ پیش از مسیح )در چین آغاز گردید و در حکومت سلسله چین(Tsin)( ۲۲۵ – ۲۰۹ پیش از مسیح) دوره اول و سلسله هان(Han)( ۲۰۹ پیش تا ۲۵ پس از مسیح) مرحله  ی انتقالی خود را طی می کرد، در این مدت مفرغ و آهن با هم به کار برده می‌شد. فقط در دوره ی بعدی عصر هان( ۲۵ تا ۲۲۰ میلادی )چین به عصرآهن کامل رسید.

 اما نیدهام بررسی تاریخ خود را درباره پیشرفت آهن و فولاد چین بر اساس منابع چینی قرار داده و به نتایج زیر رسیده است :

الف -آهن ورزیده از سده  ی ششم در کوره های چین تهیه می شده، ولی تاکنون اثری از آن کوره ها دیده نشده است و در متون قدیمی چین هم اشاره ای به روش گداز دیده نمی شود.

 ب -چدن ریخته گری از قرن چهارم پیش از میلاد به صورت وسایل کشاورزی ،ابزار و اسلحه و قالب هایی برای ریخته گری همه این ها پیدا می شود .

درهمین راستا کاردستی سرا  در نظر دارد تا کاربران عزیز طرح و ایده های خودشون را با ادمین سایت درارتباط بگذارید و طرح ها و ایده های خودتون با اسم خودتون داخل سایت و صفحه رسمی کاردستی سرا در اینستگرام قرار بدهیم تا دیگران از ایده های شما استفاده کنند. شما میتوانید از درگاه های ارتباطی ک وجود دارد با ما در ارتباط باشید و برای ما ارسال کنید.این مطلب به صورت اختصاصی توسط نویسندگان کاردستی سرا جمع آوری و تولید شده است. هرگونه کپی با ذکر منبع بلامانع است.

 

اشتراک گذاری

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.